Sociale voorzieningen en uitkeringen regelen bij lang verblijf in buitenland of emigratie

Als je voor langere tijd in het buitenland woont of werkt, verandert je AOW-situatie. Dat gebeurt vaak ongemerkt, maar heeft wel duidelijke gevolgen.

Hoe werkt de AOW-opbouw als je buiten Nederland woont?

• in Nederland ben je automatisch verzekerd voor AOW (Algemene Ouderdomswet) en Anw (Algemene Nabestaandenwet)
• dit geldt ook als je geen inkomen hebt
• voor elk jaar dat je verzekerd bent, bouw je 2 procent AOW op
• woon of werk je in het buitenland, dan stopt die opbouw meestal: elk jaar in het buitenland betekent 2 procent minder AOW
• hoe jonger je vertrekt, hoe groter het effect dus later: vertrek je op je 44e, dan mis je zo'n 23 opbouwjaren en dus krijg je op pensioenleeftijd een korting van 46% op je AOW 

Wanneer blijf je vaak wél verzekerd bij werken in het buitenland?

• bij detachering via een Nederlandse werkgever blijf je vaak verzekerd; bij werken voor een buitenlandse werkgever meestal niet
• soms neem je deel aan een lokaal pensioenstelsel en ook sociale zekerheidsverdragen kunnen invloed hebben
• check je status en gevolgen van vertrek altijd tijdig bij de SVB

Kun je je vrijwillig verzekeren voor de AOW na vertrek?

• je kunt je via de SVB vrijwillig verzekeren voor AOW en/of Anw (op voorwaarde dat je hiervoor al verplicht verzekerd was direct vóór je vertrek)
• dit kan echter meestal maximaal 10 jaar (in specifieke situaties kan dit langer; check de SVB)
• je betaalt premie als een percentage van je (wereld)inkomen
• er geldt een minimum en een maximum premie (net iets minder dan 6.000 euro per jaar) bij een inkomen van rond de 40.000; hou er rekening mee dat de premies, maxima en inkomensdrempels jaarlijks worden vastgesteld
• je geeft vooraf een geschat inkomen op, dat later wordt gecorrigeerd
• de premie geldt over je wereldinkomen
• vrijwillig (bij)verzekeren voorkomt gaten in je opbouw, maar het is een individuele afweging én berekening of dit financieel interessant is.
• de AOW-korting is ook op te vangen door zelf geld apart te zetten: te sparen

Wanneer kan vrijwillig bijverzekeren voor AOW een logischer keuze zijn?

• bij lagere inkomens kan het financieel aantrekkelijk zijn om je bij te verzekeren
• bij modale of hogere inkomens betaal je al snel de maximale premie; de terugverdientijd kan dan lang zijn in combinatie met het feit dat je je meestal maximaal voor 10 jaar kunt bijverzekeren
• je koopt vooral zekerheid, niet altijd rendement; het kan 10 tot 15 jaar duren voordat je premie is “terugverdiend”
• alleenstaanden (met een relatief hogere AOW) profiteren vaak sneller dan stellen
• kijk ook naar eventuele pensioenopbouw in je nieuwe woonland en weeg kosten af tegen rust en zekerheid
• houd ook rekening met je verwachte inkomensontwikkeling

Hoe vraag je je AOW aan als je in het buitenland woont?

• aanvragen gaat niet automatisch, je bent zelf verantwoordelijk voor de aanvraag
• start bij voorkeur ongeveer een jaar vóór je AOW-leeftijd
• woon je in een EU/EER-land of verdragsland, dan vraag je je AOW daar aan
• woon je buiten verdragslanden, dan regel je dit via de SVB in Nederland
• zorg altijd vooraf dat je administratie compleet is: bewaar gegevens over werk en verblijf in het buitenland

Wat betekent wonen in een land zonder verdrag voor je AOW?

• Nederland kan je situatie dan minder goed controleren
• er gelden aanvullende regels vanuit de BEU-wetgeving (wet op de Beperking van Uitkeringen in het Buitenland); dit kan invloed hebben op de hoogte van je AOW
• in sommige gevallen wordt uitgegaan van een lagere AOW-uitkering, bijvoorbeeld omdat controle op je leefsituatie of huwelijkse staat in de praktijk lastig is
• regels kunnen sowieso per land verschillen en veranderen: check vooraf hoe jouw woonland wordt behandeld
• houd rekening met mogelijke aanpassingen in de toekomst

Hoe zit het met aanvullend pensioen en andere opbouw?

• AOW is vaak slechts een deel van je totale pensioen
• je Nederlandse pensioenregeling(en) stopt vaak bij vertrek
• overdracht naar een buitenlandse regeling is soms mogelijk
• je kunt pensioen opbouwen in je nieuwe woonland; werkgevers bieden soms internationale regelingen
• voorkom dat je volledig afhankelijk wordt van één systeem: combineer AOW met andere pensioenbronnen
• bewaar sowieso alle documenten van buitenlandse pensioenopbouw goed op één plek: daarmee kun je op pensioenleeftijd -vaak jaren later- nog achterhalen wat er destijds ook alweer wel of niet geregeld was

Quotes en ervaringen

Ik vertrok op mijn 35e naar Spanje en dacht eerlijk gezegd niet na over AOW. Pas later zag ik dat elk jaar 2 procent scheelt. 
Spanje emigrant

In Singapore werk ik op lokaal contract. Daardoor bouw ik geen AOW meer op. Ik heb gekeken naar vrijwillige verzekering, maar koos uiteindelijk voor zelf sparen. Dat past beter bij mijn situatie.
Singapore expat

Als digital nomad ben ik veel onderweg. Voor mij voelde vrijwillig verzekeren te duur voor wat het oplevert. Ik spreid mijn risico via eigen investeringen.
Mexico working nomad

Wat zijn aandachtspunten bij arbeidsongeschiktheid als je voor langere tijd vertrekt naar het buitenland

• De Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) regelt onder bepaalde voorwaarden een vervangend inkomen indien iemand door ziekte of een ongeval niet meer kan werken. Zelfstandigen dienen zelf een verzekering hiervoor te regelen. Niet-werkenden zijn hier in de regel niet voor verzekerd.
• Bij vertrek naar het buitenland, is men in de meeste gevallen niet meer verzekerd voor verlies aan inkomen door ziekte of ongeval, tenzij een eventuele (nieuwe) werkgever een goede regeling heeft getroffen hiervoor. Bij terugkeer kom je ook niet meer (zomaar) voor dekking voor bijvoorbeeld WIA in aanmerking.
• Er zijn diverse mogelijkheden om hier particuliere voorzieningen voor te treffen. Zou je dit niet doen, dan is er geen verzekering waar je aanspraak op kunt doen en zou je zijn aangewezen op eigen vermogen of een bijstanduitkering.
• Om het risico op arbeidsongeschiktheid te verzekeren kan je kiezen tussen een Arbeidsongeschiktheidsverzekering of een Ongevallenverzekering.
• Een arbeidsongeschiktheidverzekering is een verzekering waarbij er wordt gekeken of je nog kunt werken en waarbij een periodieke uitkering wordt betaald als je voldoet aan de voorwaarden.
• Bij een ongevallenverzekering speelt het kunnen uitvoeren van werkzaamheden geen enkele rol en ontvang je eenmalig een uitkering als je aan de voorwaarden voldoet. De aanleiding voor het overlijden of blijvende invaliditeit moet altijd een ongeval zijn.
• Een ongevallenverzekering is beperkter dan een arbeidsongeschiktheidsverzekering; die laatste keert ook uit als je arbeidsongeschikt raakt, bijvoorbeeld als gevolg van een ziekte.
• Je hoeft voor een ongevallenverzekering geen aantoonbaar salaris te hebben en bij de aanvraag hoeft ook geen gezondheidsverklaring ingevuld te worden.
• Een ongevallen verzekering geeft wel een buffer voor moeilijke tijden, maar is toch een stuk beperkter dan een arbeidsongeschiktheidsverzekering.
• Overweeg om een emigratie of expatverzekeringspakket af te sluiten, die wel kan worden afgesloten inclusief een arbeidsongeschiktheidsdekking.
• Let bij het afsluiten van een arbeidsongeschiktheidsverzekering op de voorwaarden wat betreft uitsluitingen en andere zaken. Zo is er bijvoorbeeld geen dekking in risicolanden en tijdens avontuurlijke sporten.

Moet je je (bij)verzekeren voor arbeidsongeschiktheid als je voor langere tijd vertrekt naar het buitenland?

• Check de gespecialiseerde JoHo website voor verzekeringen voor arbeidsongeschiktheid in het buitenland  voor de meest recente updates en verzekeringsopties.